Soru: Kesintisiz Güç Kaynağı (UPS) Neden Aralıksız ve Düz Bir Şekilde Öterek Elektriği Keser?
Cevap: Ofislerde sunucuları, güvenlik kamerası kayıt cihazlarını (NVR) veya medikal cihazları elektrik dalgalanmalarına karşı korumak için kullanılan Kesintisiz Güç Kaynaklarında (UPS – APC, Inform, Makelsan, Tunçmatik vb.) en panik verici donanım arızası, cihazın aralıklı uyarı sesleri yerine kesintisiz, düz ve tiz bir siren sesi (Continuous Constant Beep) vermeye başlaması, kırmızı ‘Fault / Overload’ ışığını yakması ve çıkışındaki tüm prizlerin elektriğini anında keserek bağlı sistemleri kapatmasıdır. Kullanıcılar kapatıp açsa da cihaz açıldığı saniyede aynı sabit sesle ötmeye devam eder. Bu durum cihazın tehlikeli bir durum algılayarak inverter katını korumak için kendini kilitlediğini ilan eder.
UPS’in Kesintisiz Düz Siren Çalmasına Yol Açan Üç Kritik Neden
Kesintisiz alarm tonu UPS standartlarında şu üç donanımsal çöküşe işaret eder:
- Aşırı Yük Koruması (Overload Shutdown): UPS in çıkışına kaldırabileceğinden daha fazla güç çeken cihaz bağlanması (Örn: 600 Watt lık bir UPS in arkasına lazer yazıcı veya elektrikli ısıtıcı takılması). Lazer yazıcılar fırın rezistansını ısıtırken anlık 1000-1200 Watt akım çeker ve UPS inverterini korumak için kalıcı aşırı yük alarmına sokar.
- Akü Hücrelerinin Tamamen Çökmesi (Battery Dead / Open Circuit): UPS in içindeki kuru bakımsız kurşun-asit akülerin (12V 7Ah/9Ah) iç direncinin sonsuza gitmesi, sülfatlaşması veya hücre kopması sebebiyle cihazın şebeke varken dahi akü devresini tamamlayamaması.
- İnverter Çıkış Katı Kısa Devresi (Inverter Fault): DC gerilimi 220V AC ye çeviren güç MOSFET lerinin veya çıkış filtre kondansatörlerinin delinerek kısa devreye düşmesi.
1. Adım: Aşırı Yük Şüphesini Eleme ve Cihazı Yüksüz Test Etme
İnverterin yanıp yanmadığını anlamak için ilk olarak tüm prizler sökülür:
- UPS in arkasındaki tüm çıkış prizleri (bilgisayar, monitör, yazıcı kabloları) tamamen sökülür; cihaz boşa çıkarılır.
- Cihazın açma-kapama tuşuna 5 saniye basılı tutularak kapatılır; 220V şehir şebekesi prizi çekilir.
- 10 saniye sonra sadece şehir elektriği prize takılır ve cihazın açma tuşuna basılır.
- Doğrulama: Eğer cihaz arkasında hiçbir şey takılı değilken de anında kesintisiz sabit siren çalmaya devam ediyorsa, arıza aşırı yük değildir; %100 dahili akü veya inverter arızasıdır.
2. Adım: Dahili Akülerin Boşta ve Yük Altında Voltaj Ölçümü
Cihazın metal kapağı açılarak içerisindeki 12V VRLA aküler multimetre ile ölçülür:
Akü Teşhis Protokolü:
1. Cihaz fişten çekilir; aküleri birbirine bağlayan kırmızı ve siyah klemensler sökülür.
2. Multimetre DC Voltaj (V-) kademesine alınır. Her bir akünün kutup başları ölçülür:
- Sağlıklı dolu bir akü: 12.6V ile 13.7V DC vermelidir.
- Ölçülen değer 10.5V altındaysa: O akü derin deşarja düşmüş ve çökmüştür.
- Ölçülen değer 0V veya 4-5V ise: Akünün iç kurşun plakaları kopmuştur (Akü ölmüştür).
3. Aküler 12V gösterse dahi bozuk olabilir: Aküye 12V 21W lık bir oto sinyal ampulü bağlanır; ampul yandığı anda voltaj anında 8V a düşüyorsa akünün amperi tükenmiştir; UPS bu yüzden kesintisiz alarm verir.3. Adım: Akülerin Değiştirilmesi ve Tarih Kriteri
Çöken akü grubu aynı marka, aynı model ve üretim tarihi 6 ayı geçmemiş taze 12V 7Ah veya 9Ah VRLA kuru tip akülerle yenilenir. Yeni aküler takıldıktan sonra UPS prize takılarak en az 8 saat boyunca kapalı modda şarj edilmeli; ardından sistem yük altına sokulmalıdır.
Kesintisiz güç kaynakları tamiri, kurumsal online UPS akü grubu değişimi, inverter onarımı ve güç analiz testlerinde BaykalSoft Güç Sistemleri Servisi birimimizle iletişime geçebilirsiniz.