Masaüstü ve Sunucu Bilgisayarlarda Sabit Disk ‘S.M.A.R.T. Status BAD – Backup and Replace’ Hatası Çözüm Rehberi

Soru: Bilgisayar Açılırken Siyah Ekranda ‘SMART Status BAD Backup and Replace’ Uyarısı Çıkınca Ne Yapılmalıdır?

Cevap: Masaüstü bilgisayarlarda, kurumsal iş istasyonlarında veya depolama sunucularında güç düğmesine basıldığında Windows açılmadan hemen önce anakart açılış ekranında kırmızı/beyaz ikazla beliren ‘WARNING: Pri Master HDD S.M.A.R.T. Status BAD, Backup and Replace. Press F1 to Resume’ uyarısı, bilgisayarın içindeki mekanik hard diskin (HDD) veya katı hal diskinin (SSD) kendi iç donanımsal arıza eşiğini aştığını ve diskin her an tamamen kilitlenerek içindeki tüm verilerin yok olmak üzere olduğunu ilan eden resmi donanım alarmıdır. Kullanıcı F1 tuşuna basarak geçici olarak Windows’u açabilse dahi sistem birkaç gün içinde tamamen çökecektir. Bu problem BIOS arızası değil; diskin manyetik sektörlerinin fiziksel olarak parçalanmasıdır.

S.M.A.R.T. İzleme Sisteminin Arıza Tespit Mantığı

Depolama birimlerinde yerleşik olarak çalışan S.M.A.R.T. (Self-Monitoring, Analysis and Reporting Technology) mikrokodu onlarca kritik parametreyi anlık kaydeder:

• 05 Reallocated Sectors Count (Yeniden Ayrılan Sektör Sayısı): Fabrikasyon yedek sektörlerin dolduğunu gösterir. Diskin manyetik plakalarında kalıcı fiziksel hasarlı sektörler (Bad Sector) oluşmuş ve kafa bu sektörleri okuyamaz hale gelmiştir.
• 0A Spin Retry Count: Diskin motorunun dönme hızına ilk denemede ulaşamadığını, mekanik motor rulmanlarının kilitlenmek üzere olduğunu gösterir.
• B8 / BB / BC Uncorrectable Error Count: Donanımsal hata düzeltme algoritmalarının (ECC) veri kaybını engelleyemediğini belgeler.
• Herhangi bir kritik parametrenin ham değeri üreticinin koyduğu güvenlik eşiğinin (Threshold) altına düştüğünde disk anakarta ‘S.M.A.R.T. BAD’ acil kodu fırlatır.

1. Adım: F1 e Basıp Açıldığı Anda Hiçbir Ağır Program Çalıştırmadan Ham Veri Klonlama

Disk mekanik olarak kafa vurmadan önce kurtarma protokolü işletilir:

1. F1 tuşuna basılarak Windows masaüstüne geçilir.
2. KESİNLİKLE YAPILMAYACAKLAR: Kesinlikle virüs taraması, oyun, disk birleştirme (Defrag) veya ağır dosya sıkıştırma yapılmaz (Bu işlemler yorgun kafayı anında kırar!).
3. Harici bir USB hard disk takılır; masaüstü, belgeler, muhasebe veri tabanları (.mdf, .bak) doğrudan kopyalanarak harici ortama yedeklenir.

2. Adım: CrystalDiskInfo ile Arızalı S.M.A.R.T. Niteliklerinin İncelenmesi

Diskin sağlığını görmek için taşınabilir ücretsiz CrystalDiskInfo açılır:

CrystalDiskInfo Rapor Değerlendirmesi:
Sağlık Durumu: 'KÖTÜ' (Kırmızı Renk)
1. '05 Yeniden Tahsis Edilen Sektör Sayısı' karşısındaki Ham Değer (Raw Value) incelenir: 100 lerce bozuk sektör varsa plaka çizilmiştir.
2. 'C5 Geçerli Bekleyen Sektör Sayısı' (Current Pending Sector): Diskin okuyamadığı ve karantinaya almaya çalıştığı bozuk sektör sayısıdır.
3. Bu değerler kırmızı veya sarıysa diske artık asla işletim sistemi kurulamaz ve güvenilmez.

3. Adım: Fiziksel Diskin Değiştirilmesi ve BIOS Alarmını Kapatma (Geçici)

Kalıcı ve kesin çözüm arızalı diskin yerine yeni bir NVMe PCIe SSD takılarak sistemin sıfırdan kurulmasıdır. Eğer eski diskteki ikincil önemsiz dosyalara yeni disk takılana kadar F1 e basmadan erişilmek isteniyorsa: BIOS a girilir; Advanced > Storage Configuration > SMART Self Test seçeneği ‘Disabled’ (Devre Dışı) yapılarak BIOS un açılışta diski sorgulaması durdurulur (Bu yalnızca geçici bir çözümdür, disk fiziki olarak ölmeye devam eder!).

Hard disk donanım arızaları, S.M.A.R.T. hatası veren disklerden veri kurtarma, çizik plaka ve kafa vurma laboratuvar operasyonlarında BaykalSoft Veri Kurtarma Laboratuvarı uzman kadromuzdan destek alabilirsiniz.