MikroTik RouterOS Cihazlarında Bant Genişliği Boğulmasını Önleyen PCQ (Per Connection Queue) Adaletli Ağ Rehberi

Kalabalık Ağlarda Tek Bir Kullanıcının Tüm İnterneti Sömürmesi Krizi

Otellerde, öğrenci yurtlarında, kurumsal ofislerde ve kafelerde internet altyapısını yöneten sistem sorumlularının karşılaştığı en temel sorun, ağdaki 50 kullanıcıdan sadece birinin Torrent açması, büyük bir dosya indirmesi veya 4K video izlemeye başlamasıyla şirketin 100 Mbps veya 200 Mbps internet hattının tamamen tıkanması ve diğer 49 personelin internetinin durma noktasına gelmesidir. Standart hız sınırlama yöntemlerinde her kullanıcıya elle tek tek sabit hız (Örn: herkese 5 Mbps) yazmak esnek değildir; çünkü gece ofiste tek bir kişi kaldığında bile 100 Mbps hattın sadece 5 Mbps’ini kullanabilir, kalan 95 Mbps boş yere yatar. Bu sorunu matematiksel olarak çözen en gelişmiş algoritma MikroTik’in PCQ (Per Connection Queue – Bağlantı Başına Kuyruk) mimarisidir.

PCQ Algoritmasının Dinamik Hız Bölüştürme Matematik Mantığı

PCQ, gelen ve giden tüm veri trafiğini o an ağda aktif olan IP adreslerinin sayısına göre otomatik ve dinamik olarak eşit parçalara böler:

• Ağda 1 Kullanıcı Varken: Toplam 100 Mbps internet kapasitesinin tamamı (%100’ü) o tek kullanıcıya tahsis edilir; internet son hızda akar.
• Ağa 2. Kullanıcı Girdiği Anda: PCQ milisaniyeler içinde havuzu ikiye böler; her iki kullanıcıya da tam 50 Mbps – 50 Mbps adil paylaştırır.
• Ağa 10 Kullanıcı Yüklendiğinde: Sistem hızı otomatik olarak kullanıcı başı 10 Mbps seviyesine eşitler. Hiçbir kullanıcı diğerinin internetini ezemez, hat asla tıkanmaz ve ping süreleri sıfır dalgalanmayla sabit kalır.

1. Adım: PCQ İndirme (Download) ve Yükleme (Upload) Tiplerinin Oluşturulması

Winbox terminali açılarak kuyruk türleri (Queue Types) tanımlanır:

/queue type
# 1. PCQ İndirme Türünü Tanımlayın (Hedef IP lere göre eşit bölüştürür)
add name="PCQ_DOWNLOAD" kind=pcq pcq-rate=0 pcq-classifier=dst-address pcq-total-limit=4000KiB

# 2. PCQ Yükleme Türünü Tanımlayın (Kaynak IP lere göre eşit bölüştürür)
add name="PCQ_UPLOAD" kind=pcq pcq-rate=0 pcq-classifier=src-address pcq-total-limit=4000KiB

Buradaki pcq-rate=0 parametresi kritik sihir noktasıdır: ‘0’ değeri, hızı sabit bir rakama kilitlemek yerine toplam bant genişliğini o anki aktif kullanıcı sayısına dinamik olarak bölüştür anlamına gelir.

2. Adım: Toplam İnternet Bant Genişliğine Göre Basit Kuyruk (Simple Queue) Tanımlama

Şirketin internet paket hızına göre (Örn: 100 Mbps Download / 20 Mbps Upload) ana dağıtım kuralı yazılır:

/queue simple
add name="Sirket_Adil_Bant_Genisligi" target=192.168.1.0/24 
    max-limit=20M/100M queue=PCQ_UPLOAD/PCQ_DOWNLOAD total-queue=default 
    comment="PCQ Tum Ag Otomatik Hiz Dengeleme"

target=192.168.1.0/24 komutu kuralın tüm yerel ofis ağına uygulanacağını ilan eder. max-limit=20M/100M ise servis sağlayıcıdan satın alınan gerçek internet hız sınırıdır.

3. Adım: Kuyruk Grafiğini İzleme ve Canlı Yük Testi

Winbox üzerinden Queues > Simple Queues sekmesi açılır. Ağdaki bir bilgisayardan son hızda indirme başlatılırken, ikinci bir bilgisayardan hız testi (Speedtest) yapılır. Kuyruk simgesi yeşilden sarıya döner; her iki bilgisayarın da tam olarak 50 Mbps hızda dengelendiği, tek bir kullanıcının tüm hattı sömürmesinin donanımsal olarak engellendiği gözle doğrulanır.

Kurumsal MikroTik yönlendirici kurulumları, PCQ adil internet paylaştırma, Hotspot bant genişliği yönetimi ve QoS optimizasyon projelerinde BaykalSoft Ağ Altyapı Danışmanlığı birimimizle iletişime geçebilirsiniz.