MikroTik RouterOS Cihazlarında IP Havuzu (DHCP Pool) Tükenmesi ve Kira Süresi (Lease Time) Optimizasyon Rehberi

Kalabalık Ağlarda Yeni Cihazların ‘IP Adresi Alınıyor…’ Ekranında Takılması

Alışveriş merkezlerinde, otellerde, kafelerde, spor salonlarında ve yoğun personelli plazalarda MikroTik yönlendiriciler üzerinden Wi-Fi internet dağıtılırken en sık yaşanan ve internetin tamamen durduğu sanılan altyapı arızası, mekana gelen yeni müşterilerin veya çalışanların kablosuz ağa bağlandıklarında cep telefonlarının ‘IP Adresi Alınıyor…’ (Obtaining IP Address) aşamasında dakikalarca beklemesi ve ardından ‘Ağa Bağlanılamadı / IP Alınamadı’ diyerek kopmasıdır. Ağa önceden bağlı olan kullanıcılar interneti sorunsuz kullanırken, yeni hiç kimse ağa dahil olamaz. Bu arıza internet hattının kesilmesi veya modem arızası değil; MikroTik RouterOS üzerindeki Dinamik IP Dağıtım Havuzunun (DHCP Pool) tamamen dolup tükenmesidir (Pool Exhaustion).

DHCP Havuzunun Tükenmesine Yol Açan İki Temel Yapılandırma Hatası

Sistem yöneticilerinin sıklıkla düştüğü iki matematiksel ağ planlama hatası şunlardır:

• Gereğinden Uzun Kira Süresi (Lease Time): MikroTik fabrika ayarlarında DHCP kira süresi ’10 dakika’ ile ‘3 gün’ arasında değişebilir. Bir kafeye gelip 20 dakika kahve içip ayrılan bir müşterinin telefonuna 3 günlük IP kiralanırsa, o müşteri dükkandan çıksa dahi o IP adresi 3 gün boyunca rezerve kalır; başkasına verilemez. Günde 500 kişinin uğradığı bir mekanda 254 kişilik IP havuzu (/24 bloğu) 3 saat içinde tükenir.
• Yetersiz Alt Ağ Genişliği: Çok kullanıcılı alanlarda klasik ev tipi 255.255.255.0 (/24 - 254 Kullanıcı) ağ bloğunun kullanılması.

1. Adım: DHCP Havuz Doluluğunun Winbox Üzerinden Doğrulanması

Kriz anında yönlendiriciye girilerek havuz durumu denetlenir:

1. Winbox açılarak IP > Pool menüsüne girilir.
2. İlgili yerel havuzun (Örn: dhcp_pool1) üzerine çift tıklanarak dağıtılan IP aralığı okunur (Örn: 192.168.1.10 - 192.168.1.254).
3. IP > DHCP Server > Leases sekmesine geçilir; pencerenin altındaki toplam kayıt sayısına bakılır. Eğer kayıt sayısı havuzdaki toplam IP adedine (244 adede) ulaşmışsa havuz kilitlenmiştir; router yeni gelen istekleri çöpe atmaktadır.

2. Adım: Halka Açık Alanlarda Kira Süresini (Lease Time) Düşürme

Mekandan ayrılan kullanıcıların IP’lerini anında boşa çıkarmak için kira süresi optimize edilir:

Winbox Terminal Komutu:
# Kafe, Restoran ve AVM ler İçin İdeal Kira Süresi: 30 Dakika veya 45 Dakika
/ip dhcp-server set [find name="dhcp1"] lease-time=30m

# Yurtlar ve Oteller İçin İdeal Kira Süresi: 2 Saat veya 4 Saat
/ip dhcp-server set [find name="dhcp_otel"] lease-time=2h

lease-time=30m yapıldığında, mekandan ayrılan bir müşterinin IP’si tam 30 dakika sonra otomatik olarak havuzdan düşer ve yeni gelen müşteriye tahsis edilmek üzere boşa çıkar.

3. Adım: Alt Ağı /24’ten /22’ye Genişleterek 1000 Kişilik Havuz Açma

Kira süresini düşürmek yetmiyorsa fiziksel alt ağ genişletilmelidir:

Genişletilmiş Alt Ağ Mimarisi:
Eski Ağ: 192.168.1.0/24 (Maksimum 254 Cihaz)
Yeni Ağ: 192.168.0.0/22 (Maksimum 1022 Kullanılabilir Cihaz!)

Komut Yapılandırması:
/ip address set [find interface="bridge-Yerel"] address=192.168.0.1/22 network=192.168.0.0
/ip pool set [find name="dhcp_pool1"] ranges=192.168.0.10-192.168.3.250
/ip dhcp-server network set [find] address=192.168.0.0/22 gateway=192.168.0.1 netmask=22 dns-server=1.1.1.1,8.8.8.8

Alt ağ /22 yapıldığı anda aynı anda 1000’den fazla aktif cihaz IP havuzuna takılmadan yüksek hızda internete bağlanabilir.

Büyük ölçekli kurumsal ağ tasarımı, MikroTik DHCP mimarileri, Hotspot SMS doğrulama sistemleri ve kablosuz ağ altyapı projelerinde BaykalSoft Ağ Altyapı Hizmetleri uzman kadromuzla iletişime geçebilirsiniz.