MikroTik RouterOS Cihazlarında Bant Genişliği Kuyruk Yönetimi (Simple Queue) Eğitimi: Adil Hız Dağıtımı

Tek Bir Kullanıcının Tüm Şirket İnternetini Kilitlemesi Problemi

Otellerde, kafelerde, öğrenci yurtlarında ve kurumsal ofislerde personelin veya misafirlerin birinin video izlemeye, dosya indirmeye veya güncelleme yapmaya başlamasıyla diğer kullanıcıların internetinin tamamen durması sıkça yaşanır. Kasiyer POS cihazından onay alamazken, muhasebe e-fatura kesemez hale gelir. İnternet kapasitesi ne kadar yüksek olursa olsun, bant genişliği kuyruk kurallarıyla (Traffic Shaping) sınırlandırılmadıkça ilk gelen veri paketi tüm hattı işgal eder. MikroTik RouterOS üzerinde çalışan Simple Queue (Basit Kuyruk) mekanizması, adil hız paylaştırmanın en pratik ve güçlü aracıdır.

Simple Queue Mimarisi: Target, Max-Limit ve Burst Mantığı

Kuyruk kuralında üç temel parametre kurgulanır:

• Target: Hız sınırlamasına tabi tutulacak IP adresi, IP bloğu veya ağ arayüzü (Örn: 192.168.1.0/24).
• Max Limit (Upload / Download): Kullanıcının normal şartlarda asla aşamayacağı tavan hız sınırıdır (Örn: 10M / 20M).
• Burst (Patlama Hızı): Sayfaların ilk tıklamada ışık hızında açılmasını sağlayan geçici hız artışıdır. Kullanıcı siteye girdiğinde ilk 5 saniye 50 Mbps hız verilir; indirme devam ederse hız otomatik olarak 20 Mbps tavanına çekilir.

1. Adım: Tüm Kullanıcılar İçin Otomatik Adil Paylaşım (PCQ) Mimarisi

Her kullanıcıya tek tek elle hız sınırı yazmak yerine, ağa kaç kişi bağlanırsa bağlansın hızı eşit bölen Per Connection Queue (PCQ) algoritması tanımlanır:

# PCQ İndirme ve Yükleme Türlerini Tanımlayın
/queue type
add name="PCQ_Download" kind=pcq pcq-classifier=dst-address pcq-rate=15M
add name="PCQ_Upload" kind=pcq pcq-classifier=src-address pcq-rate=5M

# Tüm Yerel Ağa Bu Kuralı Uygulayın
/queue simple
add name="Tum_Ofis_Adil_Hiz" target=192.168.1.0/24 queue=PCQ_Upload/PCQ_Download 
    max-limit=50M/100M total-queue=default

Bu kural sayesinde ağda 1 kişi varken 100 Mbps hızı tek başına kullanır; ağa 10 kişi bağlandığında MikroTik her kullanıcıya otomatik olarak maksimum 10 Mbps tahsis ederek hattın tıkanmasını engeller.

2. Adım: Yönetim ve Muhasebe İçin Öncelikli (Priority) Hat Ayrımı

Şirket yöneticileri ve muhasebe bilgisayarları hız kısıtlamasından muaf tutulmalıdır:

1. Yöneticinin IP’si (192.168.1.10) için en üstte bağımsız bir kural açılır.
2. Priority (Öncelik) değeri varsayılan 8 yerine 1 (En Yüksek Öncelik) yapılır.
3. Kuyruk listesinde kurallar yukarıdan aşağıya işlenir; yöneticinin kuralı listenin en tepesine sürüklenir. Hat tamamen tıkansa dahi router önce yöneticinin paketlerini geçirir.

Kurumsal MikroTik yönlendirici yapılandırması, bant genişliği şekillendirme ve yük dengeleme projelerinde sertifikalı ağ mühendisliği desteği alınabilir.